Haiku

.
noc na rozdrożu -
tylko światło z kapliczki
wskazuje drogę
.
leśna droga
z nagłym szelestem liści
przemyka cień
.
Zaduszki -
powracają wspomnienia
w blasku znicza
.
Wigilia -
pierwsza gwiazdka zabłysła
między chmurami
.
styczniowe słońce -
oszronione drzewa
ścielą się cieniem
.
Powyższe 5 haiku publikowane były w moim tomiku
pt. "HAIKU. Uważność chwili" - Wydawca -
Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2024 r.
.
wschodzi już słońce
najpierw na jarzębiny
kładzie światło
.
Pierwsza publikacja tego haiku była
w Kuzu 11/2021 r.

nocne regaty -
tylko światło latarni
wskazuje drogę
.
słońce na wodzie
poprzez liście drzew
drży światłocieniem
.
nagle z cienia
baletnica w świetle -
piórko na wietrze
.
z poziomej kreski
rośnie światło nad Fuji -
wschód słońca

Powyższe 4 haiku nie były publikowane.

Haiku - 305

 nagle z cienia
baletnica w świetle -
piórko na wietrze

Sonet niemiecki

 SONET NIEMIECKI
Sonet niemiecki ukształtował się w okresie baroku, m.in. dzięki reformom Martina Optiza, a rozwinął się w romantyźmie. Przejał strukturę kompozycyjną od sonetu włoskiego (petrarkowskiego).
- Składa się on z 14 wersów podzielonych na dwie części:
Opisowo-obrazową (dwa czterowiersze) oraz refleksyjno-filozoficzną (dwa trójwiersze) wikipedia.

- pomiędzy ósmym a dziewiątym wersem występuje tzw. volta czyli wyraźny zwrot myślowy, zmiana tonu lub perspektywy.
- Poszczególne strofy powinny zawierać następujące elementy treściowe i strukturalne:

CZĘŚĆ I:
- Ekspozycja i teza. dwa czterowiersze (kwartety)
ta część ma charakter obiektywny, opisowy i wprowadza czytelnika w sytuację liryczną.

-STROFA 1. (4 wersy): Wprowadzenie tematu. (Teza)
Służy zarysowaniu głównego motywu, problemu, obrazu natury lub sytuacji wyjściowej. Stawia jasno tezę lub pokazuje konkretny stan rzeczy.
- STROFA 2. (4 wersy): Rozwinięcie lub Kontrast (Antyteza)
Pogłębia obraz z pierwszej strofy, często wprowadzając element kontrastu, komplikacji lub drugą stronę medalu. Przykładowo, jeśli pierwsza strofa opisywała piękno życia, druga może ukazać nieuchronność przemijania.
- VOLTA (zwrot myślowy):
Przejście do tercetów to moment, w którym poeta porzuca czysty opis i przechodzi do świata wewnętrznych przeżyć i filozofii.

CZĘŚĆ II:
- Refleksja i konkluzja (Dwa trójwiersze. (Tercety)
ta część jest silnie subiektywna, emocjonalna i analityczna.
- STROFA 3 (3 wersy): Refleksja podmiotu lirycznego.
Autor odnosi wcześniejszy opis bezpośrednio do siebie, swoich uczuć lub kondycji ludzkiej. To tutaj następuje analiza problemu problemu postawionego w kwartetach.
- STROFA 4 (3 wersy): Podsumowanie i Puenta. (Synteza)
Stanowi rozwiązanie całego utworu. Powinna zawierać zaskakujące podsumowanie, aforyzm lub uniwersalną prawdę filozoficzną, która rzuca nowe światło na cały wiersz.

SONET NIEMIECKI - składa się z 14 wersów, podzielonych na dwie strofy czterowersowe - TETRASTYCHY i dwie strofy trzywersowe TERCYNY. Rymy zazwyczaj przybierają formę ABBA ABBA CDC CDE lub ABBA ABBA CDE CDE lub ABBA ABBA CCD EED - (13-zgłoskowiec 7/6 - warsztat wysokie obcasy 22.07.2025 r) Sonety często poruszają tematy miłosne, refleksyjne, filozoficzne,, a ich budowa sprzyja rozwijaniu myśli i emocji.

Na strunie serca (sonet niemiecki - 13-zgłoskowiec - 7/6, rymy: ABBA, ABBA, ccd, eed)

 Mijają bezpowrotnie: dni, miesiące, lata
i życie nasze płynie jak ten potok rwący.
Zanim się dobrze zacznie, to już wnet zakończy,
niechaj więc los szczęśliwie nam te drogi splata.
.

Już października wkoło - przebogata szata,
on burgundem i złotem z zielenią kwitnący.
Jak wytrawny artysta swe kolory łączy
i jeszcze nas promieniem słonecznym omiata.
.
Chcę zatrzymać czas barwnych szelestów jesieni
i wrzosu co kroplami swój blask w słońcu mieni,
lecz wszystko z czasem mija i nigdy nie wraca.
.
Cieszę się chwilą w życiu i to się nie zmienia,
Pielęgnuję w mych myślach pamięć i wspomnienia,
skrywane na dnie serca co wiedzie jak znawca..

.
Teresa Grzywacz
25.10.2026 r.
.
  


.

Haiku 304

 razem pod rękę
w złotozielonym parku -
jesienna miłość

Haiku - 303

 letnia ulewa -
ożywają w ogrodach
barwne dywany

HAIKU 300 - 302

 A. Dialog z haiku  Honoraty Sordyl:

zabawa w berka
dziewczynka chce przegonić
cień bociana

Honorata Sordyl:



B. Dialog z haiku Sławy Sibigi:
.
ślady na śniegu
pierwszy drogowskaz
w kierunku wioski

Sława Sibiga



C. Dialog z haiku Wiesława Karlińskiego:

mroźny poranek
muska mnie po policzkach
ciepło piekarni

Wiesław Karliński

Jesienne preludium (sonet włoski - 11-zgłoskowiec, rymy: abba, abba, cdc, dcd)

 Jesień czaruje już na powitanie
i kolorami czule nas uwodzi.
Jeszcze się w słońcu wygrzewają młodzi, 
zanim szaruga na całkiem zostanie.
.
Jeszcze motyle tańczą przed rozstaniem,
lecz obraz taki do wspomnień odchodzi.
Jeszcze na falach wiatr kołysze w łodzi -
szczęśliwej pary miłości doznanie.
.
A wśród zarośli gdzie przydrożne głogi -
z Maryją Panną kapliczka bieleje.
Człeka ogarnia taki spokój błogi,
.
daje nadzieje na losu koleje.
Jesień przychodzi jak wędrowiec z drogi,
wzbudzi nostalgię, kolory rozleje.
.
Teresa Grzywacz
27.09.2026 r.

.






.


.

Sonet włoski (petrarkowski)

 Sonet włoski nazywany też sonetem petrarkowskim jest najbardziej klasyczną formą sonetu europejskiego.
- Strofy czterowierszowe mają dwa wspólne rymy ułożone według wzoru okalającego: abba, abba
- W trójwierszach - tercynach spotyka się układy rymów: cdc dcd, cde ede, i wiele innych.
Strofy 3-wersowe mają dwa lub trzy współbrzmienia, ułożone tak aby nie wyodrębniała się para wersów.
.
W sonecie włoskim klasycznym występuje wyraźny tradycyjny podział treści pomiędzy zwrotkami, który sciśle współgra z jego strukturą rymów.
.
Opis:

• Czterowiersze (katreny): Mają charakter opisowy, narracyjny lub ilustracyjny. Służą do przedstawienia sytuacji, zarysowania tematu, opisu stanu emocjonalnego lub namalowania konkretnego obrazu poetyckiego.
Tercyny (tercety): Mają charakter refleksyjny, filozoficzny lub uogólniający. Przynoszą głębszą refleksję nad przedstawionym wcześniej tematem, wyciągają wnioski, a w ostatnim wersie często zawierają zaskakującą pointę.

Między drugą a trzecią zwrotką następuje tzw. volta (zwrot), czyli wyraźne przejście od konkretnego opisu do abstrakcyjnej refleksji.
.
. KUNSZTOWNA I REFLEKSYJNA TEMATYKA
.

Sonet porusza poważne, uniwersalne tematy, takie jak miłość, przemijanie, śmierć, rola sztuki czy egzystencja człowieka.
Cechuje go także bardzo kunsztowny, wyszukany język i bogactwo środków stylistycznych (np. metafor czy kontrastów

Nadchodzi jesień (sonet szekspirowski-11-zgłoskowiec, rymy: abab, cdcd, efef, gg)

 Jesień już puka nam do drzwi i mgliście,
roztacza świty w plenerze odkrywczo.
A słońce blado przenika przez liście,
co wielobarwnie już na drzewach błyszczą.
.
Dni coraz krótsze i zimniejsze noce,
choć babie lato w słońcu z wiatrem płynie.
Poranna rosa we wrzosach migoce,
błyszczy diamentem jak oczy dziewczynie.
.
Niebo zasnute jest często chmurami,
spacerujemy, czasem mnie zadziwisz
i choć deszcz siąpi cały czas nad nami,
pod parasolem idziemy szczęśliwi.
.
Wiatr szczerozłote liście znów z drzew goni,
a ty nie puszczaj ze swych rąk mych dłoni.
.
Teresa Grzywacz
20.09.2026 r.



.