SENRYU - trzywierszowa, nierymowana, japońska forma poetycka strukturalnie podobna do haiku (trzy wersy po 17 sylab zwanych również morae) ale traktująca naturę ludzką, zwykle w satyrycznym lub ironicznym tonie, są często cyniczne lub mają czarny humor.
.
Podczas gdy haiku koncentruje się na naturze, senryu zajmuje się naturą ludzką i jej słabościami. Podobnie jak haiku, senryu zazwyczaj składa się z 17 sylab (zwanych również morae) podzielonych na trzy wersy w układzie 5-7-5, chociaż wytyczne te były mniej ściśle przestrzegane z upływem czasu. Senryu różni się od haiku tym, że nie wymaga odwoływania się do pór roku ani natury. Stał się szczególnie popularny wśród klasy kupieckiej i zwykłych ludzi około XVIII wieku. Senryu zostało nazwane na cześć Karai Hachiemon, jednego z najbardziej znanych zwolenników tej formy, którego pseudonim brzmiał Karai Senryū (lub po prostu Senryū, co oznacza „wierzba rzeczna”).
Ponadto senryu różni się od haiku tym, że nie wymaga odwoływania się do pór roku ani natury.
Podczas gdy haiku koncentruje się na naturze i jest poważniejsze,
.
Senryu może być żywe, mrocznie zabawne, a czasami wulgarne. W Senryu: Japanese Satirical Verses (1949) angielski autor i tłumacz R. H. Blyth opisuje senryu jako „momenty wizji nie natury rzeczy, ale natury człowieka… jak w błysku pioruna”. Czytelnik dostrzega moment ludzkiego życia w szczegółach, jak w tym przykładzie z japońskiego poety Yosy Busona :
kobieta pokazuje
sprzedawcy węgla drzewnego swoją twarz
w lustrze
.
a u innego anonimowego poety:
zbierając winogrona
bardzo ostrożnie
pyta o cenę
.
Według Blytha najlepszym sposobem na docenienie senryu jest zrozumienie haiku, ponieważ oba stanowią konstruktywne i destrukcyjne postawy ludzkiego ducha. Senryu często używają hiperboli , parodii i dowcipu, aby podkreślić ironię i humor codziennego życia, jak w tym wierszu anonimowego autora:
"Do czego to służy?" -
pyta cieśla,
odcinając drewno.
.
HISTORIA SENRYU
Karai Hachiemon, piszący w XVIII wieku, był poetą i urzędnikiem rządowym w Edo, (obecnieTokio) , które było stolicą szogunatu Tokugawa . W 1757 roku, pod pseudonimem Karai Senryū, został sędzią konkursów na najlepsze wiersze zwane maekuzuke , w których uczestnikowi dawano krótki wiersz składający się z 14 sylab i proszono o dodanie 17-sylabowego wiersza „na koniec”, zwanego TSUKEKU . Ostatecznie te TSUKEKU zaczęto doceniać jako osobne wiersze. Wybrane wiersze zostały wydrukowane w gazecie i stanowiły pierwszą antologię senryu , Haifu yanagidaru („Humorystyczne wiersze z wierzbowej beczki”), opublikowaną w 1765 roku. Wczesne antologie nie drukowały nazwisk poetów, a ta anonimowość zachęcała zwykłych ludzi do uczestnictwa i swobodnej krytyki polityków i elity. Karai Hachiemon, który uważa się za osądzającego ponad 2 300 000 wierszy w ciągu swojego życia, skompilował 24 tomy antologii, a jego następcy (z których wielu również przyjęło pseudonim Karai Senryū) dodali do tradycji ponad 140 tomów. Te TSUKEKU rozwinęły się w to, co obecnie nazywamy senryu.
.
NOWOCZESNY SENRYU
Senryu są nadal pisane i cieszą się popularnością, szczególnie w czasopismach takich jak Failed Haiku i Prune Juice , które prezentują senryu i sponsorują konkursy senryu. W 2019 r. senryu autorstwa australijskiej poetki Madhuri Pillai zdobył pierwszą nagrodę w konkursie H. Gene Murtha Senryu:
żel do USG
, gdy krążyła wokół sondy,
czytałem jej twarz
Senryu pojawiają się obok haiku w czasopismach takich jak Modern Haiku , bottle rockets i Frogpond , a także w zbiorach The Haiku Anthology (opublikowanej po raz pierwszy w 1974 r.) i Baseball Haiku: American and Japanese Haiku and Senryu on Baseball (2007). W 1993 r. angielski poeta Michael Dylan Welch opublikował Fig Newtons: Senryu to Go , jedną z pierwszych antologii senryu w języku angielskim. Senryu Girl (2016–20), seria MANGI napisana i zilustrowana przez japońskiego artystę Masakuni Igarashi, koncentruje się na relacji między dziewczyną, która komunikuje się tylko za pomocą senryu, a byłym przestępcą, który próbuje skomponować własne senryu.
.
Granica między współczesnym senryu a haiku jest często niejasna; jednak najważniejsze różnice między nimi tkwią w tonie i temacie. Jeśli tematem wiersza jest natura ludzka lub problemy społeczne i wywołuje on pewną dawkę humoru, to prawdopodobnie jest senryu. Welch zwięźle wyjaśnia, że „jeśli haiku jest palcem wskazującym na księżyc, senryu jest palcem szturchającym ciebie — lub kogoś innego — w żebra”.
.
źródło - senryu japoński wiersz - britannica.com/art/japanese-literature/polski
